Chùa Thanh Mai được xây dựng trên sườn núi Phật Tích (nay gọi là núi Tam Ban) được biết đến là ngôi chùa linh thiêng của Thiền phái Trúc Lâm. Hiện nay, chùa Thanh Mai vẫn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị như: Viên Thông Bảo Tháp xây dựng năm 1334, tháp Phổ Quang được xây dựng năm Chính Hòa thứ 23, tháp Linh Quang xây dựng năm Chính Hòa thứ 24, 6 tấm bia thời Trần và Lê... Trong đó, Thanh mai Viên Thông tháp bi được công nhận là bảo vật quốc gia. 

Ngôi chùa cổ kính không chỉ trang nghiêm, tĩnh mịch mà còn nổi tiếng với rừng phong lá đỏ vào mùa đông. Du khách đến thăm chùa Thanh Mai không chỉ lạc vào không gian tâm linh cổ kính mà còn có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp rừng phong lá thường xuất hiện ở các nước phương Tây. Rừng phong bao quanh chùa Thanh mai đã tạo nên cho nơi đây cảnh sắc quyến rũ mỗi độ đông sang.

Hội chùa Thanh Mai bắt đầu từ 1-2/3 âm lịch. Lễ hội hàng năm được nhân dân tổ chức trọng thể với nhiều nghi lễ như giảng kinh, chay đàn, mộc dục... Chùa Thanh Mai cùng với Côn Sơn và Yên Tử là những trung tâm của Thiền phái Trúc Lâm phát triển rực rỡ của dòng Phật giáo thời Trần.